Bu becerileri hobi ve sanatla ilgili tüm alanlarda kullanabilir ve hatasız bir biçimde cansız modellerden çizim uygulaması yapabilirsiniz.

NOKTA

Nokta tasarım oluşturmada 1. derecede önemli eleman olup diğerlerine başlangıç sağlar.

Tanımlar

Nokta: Boyutsuz, yer belirleyici bir işaret olan tasarım elemanıdır. Nokta açık, koyu, büyük, küçük, dağınık, planlı, yan yana gelerek çizgi, eşit aralıklarla kullanılan noktalar yüzey oluşturabilecek etkinlikte kullanılabilir.

Yüzey: Üzerinde iki boyutlu çalışmaya olanak veren her türlü alandır.

Biçim: Bir nesnenin görme ya da dokunma duyularıyla algılanabilmelerini sağlayan kendine özgü gerçekliğidir. Bir kürenin yuvarlaklığı ve küpün de köşeleri gibi her biçimin kendine özgülülüğü vardır. Biçim çizginin hareketinden doğar, iki boyutludur uzunluğu ve genişliği vardır, derinliği yoktur, kapalıdır. Biçim nesnelerin sınırını niteler.

Form: Dar anlamı ile form, bir yüzeyin sınırlanarak, ötekisinden ayrılmasıdır. Diğer bir tanımı ise bir bütünün karakteristik tüm özelliklerini taşıyan genel görünüştür. Form üç boyutlu anlatımdır.

Etüt: Tasarım sürecinde alanında ele alınan konuyu tüm ayrıntılarıyla inceleyerek gözlemlerini çizim teknikleriyle görselleştirmektir.

Noktanın Plastik (Görsel) Sanatlardaki Önemi

Plastik sanat; sözlük anlamı ile üç boyutlu anlatımı olan sanatların ismidir. Resim, heykel, mimari sanatları bu ad altında ele alınır.

Biçimlendirmenin ilk elemanı olan nokta, düzen içerisinde sözü bulunan bir elemandır. Noktanın yüzey üzerinde sayıları arttıkça etkileri de farklı olur. Tek başına durgunluğu ifade eden nokta çoğaltıldıkça giderek dinamizme, ritme ya da kargaşaya dönüşebilir. Noktalar yan yana geldiklerinde birbirleriyle ilişkiye girer. Bu bağlantı bazen çizgiselliğe bazen de lekeselliğe dönüşebilir. Noktanın yanına ikinci bir nokta geldiğinde kompozisyon ilkeleri başlar. Nokta bulunduğu yer ve çevreye göre noktadır. Evren içinde dünya noktadır. Nokta tek başına durağandır.

Resimsel anlatımda nokta; denge, hareketi durdurma ( nokta koyma ) vs. olarak kullanılır. Belli büyüklük ve küçüklükte noktalar, renk unsuru ile birlikte matematiksel sistemlerde düzenlenerek kullanıldığında optik bir takım anlatımlara olanak sağlar. Nokta diğer görsel anlatım öğeleri ile ilişkili olarak yeni anlatım olanakları verir. Noktaların, büyüklük küçüklük farkları, ışık ve renk değişiklikleri, yan yana gelişlerinde aralık ve sıralanış farklılıkları zengin görsel etkiler elde edilmesine olanak sağlar.

Yüzeyde sıklaşıp seyrekleşen noktalar açık koyu etkisi yaratır. Bir merkeze doğru sıklaşarak toplanan noktalar, birleşme ve toplanma; merkezden giderek uzaklaşan noktalar dağılma, patlama etkisi sağlar. Noktanın yüzeyde yön değiştirerek sıklaşıp seyrekleşmesi hareket etkisi gösterir.

Nokta ile Yapılmış Örnek Çalışmalar

Nokta ile Açık-Koyu, Obje Etüdü ve Yüzey Düzenleme Uygulaması

nokta ile serbest yüzey düzenlemeleri

Nokta çalışmasında kullanılacak malzemeler:

• Resim kâğıdı
• Kurşun kalem
• Silgi
• Cetvel
• Rapido veya farklı kalınlıkta gazlı kalemler.

Nokta İle Obje Etüdü Çalışması

1. 35 x 25 cm Bristol resim kâğıdına, Aşağıdaki ölçülere göre 6 tane 10×10 cm ölçülerinde kareler çiziniz.
   
2. İlk iki kare içine noktayı bazı yerlerde sık ve seyrek kullanarak yüzey içine araştırmalar yapınız.
   Noktalar sık kullanıldıklarında yüzeyde koyu etkisi, seyrek kullanıldıklarında yüzeyde açık etkisi verir.

3. Üçüncü kare içine obje etüdü yapmak için objenizi beyaz zemin üzerine yerleştiriniz.
4. Objeyi çok iyi gözlemleyerek kurşun kalemle çok hafif çizgi değerleriyle (fazla bastırmadan) objenin genel hatlarını çiziniz.
5. Işığın objeye geliş yönünü tespit ediniz.
6. Işığın obje üzerinde değerlerini (açık, orta ve koyu ton değerleri) kurşun kalemle hafif çizgilerle belirtiniz.
7. Işığın geliş yönüne göre rapido veya gazlı kalemlerle koyu bölgelerde noktayı sık, açık bölgelerde noktayı seyrek kullanınız.
   Noktalama yaparken kaleminizi kağıdınıza dik açıyla bastırınız.
   Hacim etkisi verirken gölgede kalan yerlerde noktayı sık kullanın, ışık alan yerlerde noktayı seyrek kullanınız.
   Açıktan koyuya geçişlerde noktanın seyrekliğini kademeli olarak sıklaştırarak sağlayınız.

8. Diğer üç kare içine kurşun kalemle fazla bastırmadan yüzeye serbest düzenlemeler yapınız.
   Serbest yüzey düzenlemesi için doğal, yapay objelerden ve temel geometrik formlardan yararlanabilirsiniz.
   Düzenleme yaparken kullanacağınız formları farklı büyüklüklerde kullanınız.
   Formları yerleştirirken arka ve ön plan ilişkisine dikkat ediniz. Formları bir diğerinin arkasında veya önünde kullanabilirsiniz.

9. Çizdiğiniz formlara bir yerden ışık geldiğini düşünerek nokta ile hacim etkisi veriniz.
   Hacim etkisi verirken gölgede kalan yerlerde noktayı sık kullanın, ışık alan yerlerde noktayı seyrek kullanınız.
   Açıktan koyuya geçişlerde noktanın seyrekliğini kademeli olarak sıklaştırarak sağlayınız.

10. Nokta ile yapmış olduğunuz serbest düzenlemelerden başarılı oldunuz birini seçiniz ve 25cmx35cm ölçüsündeki Bristol kağıdına 15×15 cm kare içine de tekrar özenle çalışınız.

ÇİZGİ

Tek başına yüzey ve hacim etkisi göstermeyen, bulunduğu yere göre ince uzun ve belli yollar izleyen görsel tasarım elemanıdır. Çizgi, bir noktanın verilen doğrultudaki uzantısıdır.

Çizginin Plastik (Görsel) Sanatlardaki Önemi

Konuşarak ifadede zorlandığımız zaman düşündüklerimizi bazen çizerek anlatma yoluna gideriz.

Çizgi sanatçının duygusunun bir anlatım aracıdır. Sanatçı çoğunlukla belli amaçlar için onu kullanır. Objelerin etrafı çizgi ile çizilmemiş olmasına karşın, objeyi kağıt üzerinde ifade ederken yapılan ilk şey objenin dış hattını çizgi ile çizmektir.

Tasarımda kullanılan çizgi niteliği; çizginin farklı kalınlıklarda ve ton değerleriyle kullanılması çalışmaya hareket ve dinamizm katar.

Çizgi tek başına kullanıldığında hacim etkisi vermez, bu nedenle tek boyutlu eleman olarak kabul edilse de tasarımda çizgi etkisi yapan her görüntü çizgidir.

Çizgi Biçimleri ve Çizgi Çeşitleri

• Düz çizgiler,
• Kalınlaşan, incelen çizgiler,
• Kavisli çizgiler,
• Kırık çizgiler,
• Hafif titreşimler gösteren çizgiler,
• Kesik çizgiler.

Düz Çizgi

Düz çizgiler hangi konumda kullanılırlarsa kullanılsınlar daima hareketsiz çizgilerdir. Göz hiçbir kırılmaya, dalgalanmaya, iniş çıkışa katılmadığı için durgunluk hissi uyandırır. Yatay çizgiler genişlik, dikey çizgiler yükseklik etkisi verir.

Eğri Çizgi (Kavisli Çizgi)

Eğri çizgiler her zaman hareketli çizgilerdir. Göz daima çizgiyi takip ettiği için sürekli çizginin hareketi yönünde bir dinamizm hissi uyandırır. Çizginin eğikliği arttıkça hareket duygusu buna paralel olarak artar.

Çizginin Psikolojik ve Karakteristik Etkileri

Aynı kalınlıkta ve sade bir çizgide özel bir duygululuk hali vardır.

Yukarıdaki çizgi ile kıyaslanırsa bu çizgi daha canlı ve hareketlidir. Çünkü daha çekici kavisleri vardır.

Kalemin kağıda yaptığı farklı basınç, ölçülü, kontrollü, bir yaşantı ve canlılığı simgeliyor.

Beraber hareket eden çizgiler aynı süreç içinde, birbiri ile kesişerek hareket ediyorlar. Bu durum onların canlılığını kısmen azaltıyor gibi gösteriyor. Bu nedenle çok fazla canlılık yok.

Burada çizgi sistemi titreşerek belli bir yönde ilerliyor.

Kuvvetli bir yön gösterir. Duygululuk hakim. Çok sesli müziğin kulağa hoş gelmesi gibi göze hoş gelir.

Duran, hareket eden, sertlik, yarı sertlik ve yarı hareketlilik duygusunu yansıtıyor.

Çizgi ile Yapılmış Örnek Çalışmalar

çizgi ile obje etüdü ve yüzey düzenlemeleri

Aşağıdaki işlemleri tamamladığınızda çizgi ile obje etüdü ve yüzey düzenlemeleri yapabileceksiniz.

Çizgi çalışmasında kullanılacak malzemeler:

• Resim kâğıdı
• Kurşun kalem
• Silgi
• Cetvel
• İğne uçlu pilot kalem veya rapido, farklı kalınlıkta gazlı kalemler.

1. 35 x 25 cm Bristol resim kâğıdına, aşağıdaki ölçülere göre 6 tane 10×10 cm ölçülerinde kareler çiziniz.
   
2. İlk iki kare içine kırık ve devamlı çizgilerle obje etüdü yapmak için objenizi beyaz zemin üzerine yerleştiriniz.
3. Objeyi çok iyi gözlemleyerek kurşun kalemle çok hafif çizgi değerleriyle (fazla bastırmadan) objenin genel hatlarını çiziniz.
4. Işığın objeye geliş yönünü tespit ediniz.
5. Işığın obje üzerinde değerlerini (açık, orta ve koyu ton değerleri) kurşun kalemle hafif çizgilerle belirtiniz.
6. Gölgede kalan kısımlarda çizginizi sık, ışık alan kısımlarda çizgi aralığını açarak kullanınız.
   Çizgiler sık kullanıldıklarında yüzeyde koyu etkisi, seyrek kullanıldıklarında yüzeyde açık etkisi verir.
   Açıktan koyuya geçişlerde çizginin seyrekliğini kademeli olarak sıklaştırarak sağlayınız.
   Çizgilerinizi objenin formuna uygun olarak kullanınız.
   Çalışmalarınıza uygun olarak bazı bölgelerde farklı çizgi kalınlıkları kullanabilirsiniz.

7. Üçüncü kare içine devamlı çizgilerle yüzey düzenlemesi için kurşun kalem ile araştırmanızı yapınız.
8. Hazırladığınız tasarımda ışık alanlarını ve buna bağlı olarak çizgilerinizin yönünü tespit ediniz.
9. Koyu bölgelerde çizgi aralığını daraltınız, açık bölgelerde çizgi aralığını seyreltiniz.
10. Dördüncü kare içine düz çizgilerle yüzey düzenlemesi için kurşun kalemle araştırmalar yapınız.
11. Hazırladığınız tasarımda ışık alanlarını ve buna bağlı olarak çizgilerinizin yönünü tespit ediniz.
12. Koyu bölgelerde çizgi aralığını daraltınız, açık bölgelerde çizgi aralığını seyreltiniz.
    Çizgilerinizin düz olması gereken durumlarda cetvel kullanabilirsiniz.
    Çalışmalarınıza uygun olarak bazı bölgelerde farklı çizgi kalınlıkları kullanabilirsiniz.
13. Son iki kare çizgi ile serbest yüzey düzenlemesi için kurşun kalemle araştırmalar yapınız.
14. Hazırladığınız tasarımda ışık alanlarını ve buna bağlı olarak çizgilerinizin yönünü tespit ediniz.
15. Çizgi ile yapmış olduğunuz serbest düzenlemelerden başarılı oldunuz birini seçiniz ve 25cmx35cm ölçüsündeki Bristol kağıdına 15×15 cm kare içine de tekrar özenle çalışınız.

NOKTA – ÇİZGİ

Tasarım öğelerinden nokta ve çizginin yüzey içinde birlikte kullanım olanakları ile ilgili örnek çalışmaları dikkatlice inceleyiniz.

Nokta ve çizginin birlikte aynı çalışmada kullanılmasında birinin diğerine göre yoğun kullanımında hangi öğenin ön plana çıktığına dikkat ediniz.

Çizgi ile yuvarlak biçim oluştuğunda noktayı çağrıştırdığını gözlemleyiniz.

Nokta ve çizginin birlikte kullanımında koyu bölgelerde her ikisinin aralıklarında kademeli olarak sıklaşma sağlandığına dikkat ediniz.

Nokta-Çizgi ile Yapılmış Örnek Çalışmalar

[See image gallery at www.hobidunyasi.web.tr] Nokta-Çizgi ile yapılacak çalışmada kullanılacak malzemeler:

• Resim kâğıdı
• Kurşun kalem
• Silgi
• Cetvel
• İğne uçlu pilot kalem veya rapido, farklı kalınlıkta gazlı kalemler

1. 35 x 25 cm Bristol resim kâğıdına, aşağıdaki ölçülere göre 3 tane 10×10 cm ölçülerinde kareler çiziniz.
   
   Çiziminizi cetvel ile yapınız.
2. Kareler içine kurşun kalemle araştırmalarınızı çiziniz.
3. Çalışmalarınızda nokta ve çizgi alanlarını tespit ediniz.
   Çalışmanızda ışığın yönünü tespit ediniz.
   Nokta-çizgiyi farklı kalınlıklarda kullanabilirsiniz.
   Nokta çalışırken kaleminizi dik tutmaya özen gösteriniz yan tuttuğunuzda nokta çizgiye dönüşecektir.
4. Koyu bölgelerde nokta-çizgiyi sık, açık bölgelerde seyrek kullanınız.
   Çalışmanızda hacim etkisi veren formlardan faydalanabilirsiniz.
   Hacim etkisi verirken nokta ve çizginin aralıklarını kademeli olarak sıklaştırınız.
   Çalışmanızda düz çizgiler için cetvel kullanınız.
   Farklı kalınlıkta çizgi ve farklı büyüklükte nokta kullanabilirsiniz.
5. Nokta-çizgi ile yapmış olduğunuz serbest düzenlemelerden başarılı oldunuz bir tanesini seçiniz ve 25cmx35cm ölçüsündeki Bristol kağıdına 15×15 cm kare içine de tekrar özenle çalışınız.

Nokta – Çizgi yazısı ilk önce Hobi Dünyası üzerinde ortaya çıktı.

Nakış İşleme Malzeme Belirleme Adımları

• Tasarımınıza uygun kumaş seçin (Kullanım alanını göz önünde bulundurun)
• Ürüne ve kumaşa uygun iplik belirleyin (Kullanılacak kumaş kalınlığını ve ürünün kullanım alanını göz önünde bulundurun)
• İşleme yapmak için iğne, kasnak vb. yardımcı malzemeleri seçin (Kullanılacak kumaş kalınlığını göz önünde bulundurun)
• Süsleme yapmak için malzeme seçimi yapın (Tasarımınıza uygun pul, boncuk, kurt tırtıl ve inci seçimi yapın)

Nakışa başlamadan önce;

• Ürün işlemede kullanılan nakış tekniklerini araştırın
• Ürün ölçü ve oranları hakkında bilgi toplayın
• Nakışta kullanılan desen geçirme tekniklerini araştırın
• Deseni kumaşa geçirmede kullanılan araç gereçleri araştırın
• Nakışta kumaşı germe konusunda bilgi toplayın

Nakış İşlemede Kullanılan Nakış Teknikleri

• Basit Nakış İğne Teknikleri
• Türk İşi Tekniği
• Hesap İşi Tekniği
• Maraş İşi Tekniği
• Çin İğnesi Tekniği
• Aplike Tekniği
• Beyaz İş Tekniği
• Antep İşi Tekniği
• Blonya ve Astragan İşi Tekniği
• Kum İğnesi Tekniği
• Pul Boncuk Dikiş Tekniği

İşlemeli ürün hazırlanırken desenin ürüne ve nihayetinde de ürünün kullanılacağı yere olan oranı ölçülendirme yaparken büyük önem taşır. Kullanacağınız kumaşa veya ev tekstili ürününe desen geçirme işlemine başlarken bu ölçülendirmeyi göz önünde bulundurmalısınız.

Nakış Desen Geçirme Teknikleri

Deseni kumaşa geçirme, işlemenin güzelliği kadar önem taşır. Kumaşa düzgün olarak geçirilen bir desen düzgün işlenecektir. Kumaş cinsine ve işleme tekniğine uygun olarak deseni kumaş üzerine geçirme teknikleri şunlardır:

• Çizerek Desen Geçirme
• Işıklı Masa Kullanarak Desen Geçirme
• Desenin Tersini Çevirip Üstten Sürterek Desen Geçirme
• Kopya Kâğıdı ile Desen Geçirme
• Teyelleyerek Desen Geçirme
• Ütüleme Yolu ile Desen Geçirme
• Deseni Kumaş Altına Koyarak Desen Geçirme
• Sayarak Desen Geçirme
• Oyarak Desen Geçirme
• Delerek Desen Geçirme

Deseni Kumaşa Geçirmede Kullanılan Araç Gereçler

• Parşömen ve mulâj kâğıdı
• Kopya kâğıdı
• Kalemler (sert kalem (H), yumuşak kalem (B))
• Işıklı masa
• İşlenecek zemin
• İğne
• İplik
• Cetvel
• Mezür (plastik veya kumaştan esnek yapıda olanlarına mezura denir)

Nakışta Kumaşı Germe

Kumaşı Germenin Önemi

• Gerilen kumaş üzerinde nakış daha düzgün işlenir.
• İşlemenin daha kolay ve süratli işlenmesini sağlar.
• Kumaşın eller arasında kalarak yıpranmasını engeller.

Kullanılan Germe Araç Gereçleri

• Kasnak
• El kasnağı
• Makine kasnağı
• Vidalı kasnak
• Ayaklı kasnak ve masaya sıkıştırılan kasnak
• Gergef
• Karton
• Kâğıt

Kumaşı Germe Yöntemleri

• Kumaşı kâğıt ile germe
• Kumaşı kasnak ile germe
• Kumaşı gergef ile germe
• Kumaşı karton üzerine teyelleyerek germe (Maraş işi tekniğinde uygulanır.)

Aşağıdaki işlem basamaklarını uygulayarak tasarımınızda belirlediğiniz tekniğe uygun olarak ürünü işleyebileceksiniz.

Nakış İşleme Uygulama Adımları

• Tasarımınıza uygun işleme tekniğini seçin (İşleme tekniğine uygun desen olmasına dikkat edin)
• Örnek çalışması yapın (İşleme kumaşı ve ipliğin birbirine uygunluğunu, renk uyumunu görmek açısından yararlı olacaktır)
• Kumaşı hazırlanan kalıba uygun kesin (Kumaşın kenarlarının atmamasına dikkat edin)
• Kumaşın kenar sürfilesini yapın
• Kumaşın orta teyelini alın
• Deseni kumaşa geçirin (Desen geçirme tekniğini, kumaş ve uygulanacak teknik özelliğe göre seçin)
• Kumaşı kasnağa gerin (Tekniğe ve ürüne uygun olarak kumaşı en ve boy ipliklerine dikkat ederek gerin, Germe işlemini yaparken kumaşı verevinden kesinlikle çekmeyin, Kumaş inceyse kesinlikle kumaştan çekmeyiniz, kasnak bezlerinden tutarak gerin)
• Seçtiğiniz işleme tekniklerini uygulayın (İşleme tekniğini seçerken ürünü ve kullanım yerini göz önünde bulundurun)

İşlenmiş Ürünü Kullanıma Hazırlama

Nakışta Kullanılan Yardımcı İğneler ve Süsleyici Malzemeler

Nakışta kullanılan yardımcı iğneler yapılan ürüne, kullanılan tekniğe, desen özelliğine, kişisel zevke ve kullanım yerine göre seçilir ve uygulanır. Her tekniğin yardımcı iğnesi farklılık gösterir. Genellikle basit nakış iğne teknikleri hemen hemen her teknik içerisinde kullanılır.

Çeşitli ebatlarda ve şekillerde boncuk, pul, inci, stras, kurt, tırtıl gibi malzemeler yardımcı malzemelerdir. Ürünü süslemek için kullanılır.

Nakışta Kullanılan Kenar Temizleme Teknikleri

Nakış yapılan ürünün kenar temizliği, ürünü ve ürünün görünümünü tamamıyla etkiler. Bu açıdan işlemeye uygun olarak seçilen ve uygulanan kenar temizliği yöntemi, işlemenin güzelliğine anlam katacağından önemli bir işlem adımıdır.

Kenar temizliği; uygulanan işe, desen özelliğine, kumaş özelliğine, kullanılacak yere ve kişinin zevkine göre seçilmelidir.

Kenar Temizleme Teknikleri

• Köşe çevirerek
• Saçak bırakarak
• Püskül yaparak
• Makrame yaparak
• Rişliyö yaparak
• Aplike yaparak
• İğne oyası yaparak
• Tığ danteli yaparak
• Firkete ve mekik oyası dikerek
• Basit nakış iğneleri yaparak
• Maraş işi ile
• Makine nakışı yaparak

Ütüleme

İstenilmeyen kırışıklıkların giderilmesi, işlemenin net ve güzel görünmesi, kumaş dayanıklılığının sağlanması açısından bitmiş işlemenin mutlaka ütülenmesi gerekir. Ütü yaparken kumaş ham maddesinin özelliği, dokuma özelliği ve işleme tekniği göz önünde bulundurulmalıdır.

Kalite Kontrolü

Hataları tespit ederek üretilen ürünün standartlara uygunluğunu belirleyen uygulamadır. Kalite kontrol, ürün yapım aşamasında da uygulanmalıdır. Ürün tamamlandıktan sonra kalite kontrol yapılarak kullanıma hazır hale getirilmiş olur. Kalite kontrol yapılırken şu hususlara dikkat edilir:

• İşleme eksikliği
• İplikleri çekince sökülme
• Ürün ölçülerine uygunluğu
• Alt ve üst yüzeylerde iplik temizleme
• Oluşan lekeleri giderme

İşleme Yapılan Ürünün Kullanıma Hazırlanması (Son Aşama)

• Tasarladınız ürün üzerinde yardımcı iğne tekniklerini uygulayın (Desene ve tekniğe uygun yardımcı iğne tekniklerini seçmeye dikkat edin)
• Tasarımınıza uygun süsleme yapın (Tasarımınızın kullanım alanına uygun süsleme tekniğini seçin)
• Kenar temizliğini yapın (İşleme tekniğine ve ürünün kullanım alanına uygun kenar temizleme tekniği uygulayın)
• Ürünün ütüsünü yapın
• Kalite kontrolü yapın (Ürünün ölçülerine ve tekniğe uygunluğunu kontrol edin)

Hobi amaçlı nakış işleme yapmak için başlangıç aşamasında yukarıdaki genel bilgilere sahip olmak ile birlikte eğer ilk kez nakış yapacaksanız her adımı ve tekniği detaylı bir şekilde araştırıp basit ve deneme amaçlı uygulamalarla tecrübe kazanmanızda fayda vardır.

Nakış İşleme yazısı ilk önce Hobi Dünyası üzerinde ortaya çıktı.

Tasarım Nedir?

Tasarım, zihinde canlandırılan biçimdir. Tasarım, hayal kurma, farklılıkları bulma, sorgulama, yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme, akıl yürütme gibi süreçler ile oluşturulur.

Tasarım, bir şeyin Kullanım ihtiyaçlarına göre kullanılabilirliğini arttırmak için farklı bir bakış ile yapılan şekillendirmedir.

Nakışta, ürün, iplik, renk ve desen belirleme, kompozisyon hazırlama aşamalarında her zaman kendinizden bir şeyler katarak yeni ve özgün tasarımlar oluşturabilirsiniz.

Nakış İşleme Ürün Çeşitleri

Uygulandığı ürüne anlam veren işlemeler, geçmişten beri ihtiyacı karşılayan her türlü eşyada kullanılmıştır.

Örf, adet, gelenek ve görenek gibi sosyal kurallar işlemeler açısından oldukça önemlidir. Günümüzde de devam eden hediye verme, çeyiz hazırlama, sünnet, düğün, doğum gibi geleneklerle nakış işleme sanatı güncelliğini korumaktadır.

Nakışla yapılabilecek ürün seçenekleri çok çeşitlidir. Belirlenmiş standart ölçüleri olmadığı gibi yere, zamana, ihtiyaca, kişinin zevkine ve günün modasına göre ürün ölçüleri değişebilmektedir.

Her alanda kullanılabilen işlemeli ürünler şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Dekorasyonda kullanılan işlemeler
• Giyim ve aksesuar süslemede kullanılan işlemeler

Dekorasyonda Kullanılan İşlemeler

Ev ve mekan aksesuarlarıdır. Modaya, zevke ve kullanılan eşyaya göre istenilen ölçülerde hazırlanabilir.

Ev tekstilleri, günümüzde perdeden döşemeliğe ve örtülere, havludan çarşafa ve yastık kılıflarına, yer döşemelerine kadar uzanan, mutfak ve banyoda kullanılan tekstilleri de içeren geniş bir ürün yelpazesini kapsamaktadır.

Ev tekstili ürün çeşitlerini şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:

• Oda takımları ( masa örtüleri, panolar, kırlentler, kılıflar, çeşitli örtüler, abajurlar, gazetelikler, seccadeler, sehpa takımları, perdeler vb.)
• Yatak takımları (yatak örtüleri, çarşaf ve etekler, yorgan yüzü ve çarşafları, yastık kılıfları, dolap örtüleri, bohçalar, şaseler, çocuk yatak takımları vb.)
• Banyo takımları (havlular, banyo örtü ve perdeleri, bornozlar, klozet takımları, dolap örtüleri vb. )
• Yemek takımları (masa örtüleri, Amerikan servisler, çay takımları, tepsi örtüleri, dolap örtüleri vb.)

Ürünlerin ölçüleri evin fiziki durumuna, günün modasına, kişinin zevkine ve ihtiyaca göre değişmektedir.

Giyim ve Aksesuar İşlemeleri

• Dış giyimde (gelinlikler, yerel kıyafetler, fantezi kıyafetler, etekler, pantolonlar, bluzlar, elbiseler, şortlar, çocuk giysileri vb.)
• İç giyimde (sabahlık, gecelik, iç çamaşırları, pijama, bebek iç giysileri vb.)
• Giyim aksesuarları (çanta, kemer, ayakkabı, broş, yaka çiçekleri, fular, şal, şapka, mendil, eşarp, kravat, kolye küpe, yaka ve manşet, namaz örtüleri, terlik vb.)

Desen Çiziminde Kullanılan Araç Gereçler

• Kurşun kalemler (sert (H), normal (HB) ve yumuşak (B))
• Kâğıtlar (resim kâğıdı, parşömen kâğıdı, karton vb.)
• Boyalar (guaj boya, kuru kalem)
• Fırça
• Silgi
• Pergel
• Cetvel
• Gönye

Desen Tasarımı İçin Faydalanılabilecek Kaynaklar

• Doğa (çiçek, ağaç, böcek gibi)
• Geometrik şekiller (üçgen, kare, daire gibi)
• Çizilmiş desenler, desen kitaplarından örnekler
• Eski Türk işlemeleri
• İşlenmiş ürünler
• Kumaş desenleri

Kompozisyon

Kompozisyon, bir eseri veya ürünü oluşturan parçaların bir düzen gösterecek biçimde bir araya getirilmesidir. Kompozisyonda en önemli unsur, parçaların bir bütün oluşturması, birbirine uyumsuz ve yabancı olmamasıdır.

Elde edilen motifin, bir bütün oluşturacak biçimde düzenlenmesinde uyum ve denge çok önemlidir. Motifi, ardı ardına, simetrik, asimetrik, bir noktadan çıkararak ya da geometrik biçimler içerisine yerleştirerek düzenleme yapılabilir. Kompozisyonda açıklık-koyuluk, denge, birlik gibi prensiplere dikkat edilmelidir.

Kalıp Hazırlama

Herhangi bir şeyin yapımında şekline uygun, birebir ölçüleriyle hazırlama işlemine kalıp hazırlama denir. Kalıp, yapılacak ürünün bitmiş halini görmek amacıyla yapılan ön hazırlıktır. Kullanılacak malzemelerin ziyanını önlemek için de gereklidir. Kalıp hazırlarken kâğıt üzerinde desen, kompozisyon ve kenar temizleme teknikleri kullanılır. Hazırlanan kalıp ürünün birebir ölçülerinde oluşturulur. İyi hazırlanmış bir kalıp iyi bir işin veya ürünün oluşturulmasında ilk aşamadır.

Kalıp hazırlanırken parşömen, mulaj, karton vb. kâğıtlar kullanılabilir.

Renk

Renk işlemeli ürünler için oldukça önemlidir. Renk seçimi ve uyumu doğru yapılmadığında kullanılan malzemelerin, desenin ve tekniğin uygulanışındaki ve nihai olarak elde edilen üründeki kaliteyi olumsuz yönde etkiler. İşlemelerde kullanılacak renkler seçilirken işlenecek kumaşın rengi ve ürünün kullanılacağı yerin göz önünde bulundurulması gerekir. İşlemeye başlamadan önce yapılacak ürüne, desene, tekniğe uygun olarak guaj boya ve renkli kuru kalem ile kalıp üzerinde renklendirme yapılır.

Kalıp Hazırlama İşlem Basamakları

• Yapacağınız ürünü tespit edin (Kullanım alanına, ihtiyaca ve zevkinize göre belirleyin)
• Desen araştırması yapın (Tasarladığınız ürüne uygun desen araştırın)
• Tasarladığınız ürünün ölçülerini belirleyin
• Kalıp malzemesini hazırlayın (Kalıbın tasarımınızla birebir ölçülerde olmasına dikkat edin)
• Desen çiziminde kullanacağınız araç gereci hazırlayın
• Kalıp üzerine deseninizi çizin (Desenin ürüne, kullanım alanına, uygulanacak tekniğe uygun olmasına dikkat edin)
  
• Kompozisyon oluşturun (Yuvarlak alanlarda şablon kullanın)
• Uygulanacak nakış teknikleri kalıp üzerine çizin
  
• Deseni renklendirin (Fona uygun renk seçmeye özen gösterin)
  

Malzeme İhtiyacı Belirleme

Nakış İşlemede Kullanılan Kumaşlar ve Diğer Zemin Malzemeleri

• Patiska
• Opal
• Keten
• Kanaviçe
• Etamin
• Goblen
• Çuval
• Tela
• Tafta
• Saten
• Saten düşes
• Atlas
• Şantuk
• Organze
• Yoryo şifon
• Tül
• Krep
• Krep demor
• Krep saten
• Jorjet
• Pazen
• Yöresel dokumalar
• Kadife
• Deri
• Güderi
• Suni deri

Kumaş Çeşitleri Resimli

[See image gallery at www.hobidunyasi.web.tr] Kumaş Türleri

Kumaşlar bitkisel, hayvansal veya kimyasal liflerden dokunan her türlü dokumalardır.

Bitkisel liflerden (pamuk, keten rafya) elde edilen dokumalar patiska, opal, keten, kanaviçe, etamin, goblen, saten vb. kumaşlardır.

Hayvansal liflerden (ipek, yün) elde edilen kumaşlar tela, tafta, saten, organze şifon gibi kumaşlardır.

Kimyasal liflerden (suni ipek, suni yün) elde edilen kumaşlara viskon, naylon gibi kumaşları örnek verebiliriz.

Kumaşların Özellikleri

Pamuk pek çok endüstride hammadde veya nihai ürün olarak kullanılır. İşlenmemiş pamuk lifleri, hafif sarımsı beyaz renktedir. Pamuk liflerinin esneme özelliği ipek ve yün liflerinden daha az olduğundan çabuk kırışır ve nemi daha az çeker. Pamuk aşınmaya ve sürtünmeye karşı çok dayanıklıdır. Pamuklu kumaşı yaktığımızda is bırakmadan süratle yanar. Yanık kâğıt kokusu verir ve az kül bırakır. Pamuklu kumaşlar ısıya dayanıklıdır, kaynatılabilir, kullanışlıdır.

Keten bitkisinin sap liflerinden elde edilen keten lifleri saman sarısı rengindedir. Sağlam, parlak görünüşlü ve kullanışlıdır. Çeşitli kalınlıkta dokunan keten kumaşlar yıkanmaya, ütülenmeye uygun olduklarından nakışlı ürün yapımında çok kullanılırlar.

İpek böceğinin kozasından elde edilen doğal ipek lifleri, sağlam parlak ve esnektir. Görünüşü güzel, kullanışlı ve yıkanmaya elverişlidir. Zor elde edildiği için pahalıdır. İpek lifleri yandığı zaman siyah ve az bir kül bırakır. Eriyormuş gibi parlak bir alevle yanar. Güneş altında uzun süre kalan ipek, sararır ve dayanıklılığı azalır.

Koyun ve tiftik keçisinden elde edilen yün lifleri, beyaz ve fildişi rengindedir. Liflerin esneme payı fazla olduğu için kırışmaz. Yün liflerinin ince ve uzun olanı tercih edilir. Ateşe tutulan yün lifleri, yanmış saç ve boynuz kokusu verir, siyah kömürümsü bir artık bırakır.

Birçok kimyasal maddenin birleşmesinden elde edilen kumaşlar, parlak görünümlü çok sağlam, nem çekmeyen, sürtünmeye ve çekmeye uygun olan bir liftir. Fazla ısıda yanar. Güneşten sararır. Kolay yıkanır. Çabuk kurur.

Nakış İşlemede Kullanılan İplikler

Uygulanacak nakış tekniğine ve kullanılan kumaşlara göre iplik türü farklılık gösterir. Nakışta kullanılacak ipliklerin, her yerinin aynı kalınlıkta, temiz, pürüzsüz, esnek, az bükümlü, sağlam ve parlak olması gerekir. İpliklerin boya vermeyen cinsten olmasına dikkat edilmelidir.

Nakış yapımında kullanılan ipliklerin bazıları şunlardır:

• Muline
• Pamukaki
• Kotonlar
• Merserize iplikler
• Kukalar
• Çamaşır ipeği
• İbrişim
• Kordone
• Floş
• Rafya
• Kordon
• Yün
• Orlon

İpliklerin Cinsleri ve Özellikleri

İplikler yapıldıkları lif özelliğine göre sınıflandırılabilir.

Bitkisel liflerden üretilen iplikler: Bazı kimyasal işlemlerden geçirildikten sonra işlenecek hale gelen pamuk lifleri, ancak bu yolla ipek gibi görünüşe sahip olur. Buna pamuk ipliklerinin ipekleştirilmesi denir. Merserize, pamukaki, muline, koton gibi nakış iplikleri bu yol ile yapılır. Keten iplikler, kukalar halinde satılır. İki kat ipliğin bükülmesinden meydana gelir. Az bükümlü, ince, sağlam ve parlak görünüşlüdür.

Hayvansal liflerden üretilen iplikler: İpek ipliklerin çeşitli renkleri ve bu renklerin tonları bulunur. Parlak, sağlam ve güzel görünüşlüdür. Renkleri solmadığı için nakış ve iç giyim süslemelerinde rahatlıkla kullanılır. Çamaşır ipeği, ibrişim, kordone, floş gibi ipliklerdir. Yün lifinde üretilen iplikler piyasada çeşitli renk ve kalınlıkta, normal ve az bükümlü olarak bulunmaktadır.

Kimyasal liflerden üretilen iplikler: Bu iplikler parlak, güzel görünüşlü ve çok bükümlüdür. Suni ipekten üretilen floş, az bükümlü, yumuşak ve parlak görüntülü, çeşitli renk ve tonları olan ve çileler halinde satılan ipliklerdir. Naylon iplikler, parlak ve çok bükümlüdür. Sağlam olmaları nedeniyle pul-boncuk dikiminde, oya ve dantellerin yapımında kullanılır. Çeşitli kalınlıklarda bobinler halinde satılmaktadır. Orlon, sentetik rafya, kordon ve şeritler de bu grup iplikler arasında yer alır.

Madensel liflerden üretilen iplikler: Madensel liflerden elde edilen iplikler sim sırma, ince şerit tellerdir. Sırma, altın, gümüş gibi madensel tellerin haddeden geçirilmesi ile inceltilerek tel haline getirilmesi ile elde edilir.

Sim, çok ince altın, gümüş ve madensel tellerin ince ipek veya pamuk iplikleri üzerine sarılması ile elde edilen ipliktir.

Madensel tellerin özel makinelerden geçirilerek 1 mm genişliğinde yassı şeritler haline getirilmesi ile ince şerit teller elde edilir. Bunlar altın ve gümüş olabildiği gibi gümüş üzerine altın, bakır üzerine gümüş kaplanarak da yapılmaktadır.

Sim, sırma ve çeşitli ipliklere karıştırılarak değişik kalınlıkta üretilen harçlar da işlemelerde kullanılmaktadır (kenar temizleme ve süsleyici olarak).

Nakış İşleme Ürün Yapımında Kullanılan Yardımcı ve Süsleyici Malzemeler

Ürün yapımında kumaş ve ipliklerin yanı sıra birçok yardımcı malzeme de kullanılmaktadır. Bunlar çeşitli iğneler, kasnaklar ve gergefler, kasnak bezleri, çeşitli makaslar, kalemler, ütü ve gereçleri, yüksükler, mekik, firkete, çeşitli kâğıtlar, süslemede kullanılan pul ve boncuklar, madensel liflerden yapılan süsleme malzemeleri, sim, sırma ve tel kırma gibi malzemelerdir.

İğneler: Baş, gövde ve uç olmak üzere üç kısımdan oluşur. İğneler numaralıdır. Numaralar büyüdükçe iğne incelir. Dikiş veya işleme yapılırken iğne uzunluk ve kalınlıklarının kumaş ve iplik kalınlığı ile orantılı olması gerekir. Kullanıldıkları yere göre şekillenmişlerdir. Dikiş iğneleri, toplu iğne, tel kırma iğnesi, sırma iğnesi (biz), triko iğnesi (şiş), kroşe iğnesi (tığ), file iğnesi, etamin iğnesi, ciğerdeldi iğnesi gibi çeşitleri vardır.

Kasnak ve gergef: Nakışın düzgün ve süratli işlenmesi için kumaşı germek gerekir. Kumaşın gergin durmasını sağlayan yardımcı malzemelerdir. Büyük işlemelerde işlenen yerin ezilip kirlenmemesi için gergef kullanılır.

Kasnak bezi: Kumaşın zedelenmesini ve kirlenmesini önlemek için kullanılır. Patiska, Amerikan bezi gibi sağlam kumaşlardan, dikdörtgen şeklinde yapılır.

Makaslar: Kullanıldıkları yere göre isim alır. Çelik olanı tercih edilmelidir. Nakış makası, terzi makası, sürfile makası gibi birçok çeşidi vardır.

Kalemler: Desen çiziminde kullanılan kalemler, sertlik derecelerine göre değişir.(A) yumuşak, (B) orta, (H)sert kalemlerdir.

Kâğıtlar: Desenin düzgün şekilde çizilmesi ve kumaşa geçirilmesi için çeşitli kâğıtlara ihtiyaç duyulur. Bunlar parşömen kâğıdı, mulâj kâğıdı, karbon kâğıdı, milimetrik kâğıt, gri mukavva, sarı karton, beyaz karton vb.dir.

Ütü ve gereçleri: Ütüler kumaşların yüzeylerinde net ve güzel bir görünüm sağlamak amacıyla kullanılan metal araçlardır. Ütüyle birlikte ütü masası, ütü bezi ve su kabına ihtiyaç vardır.

Pul boncuk ve diğer süsleyici malzemeler: İşlemelere güzel ve çekici bir görünüm kazandırmak amacıyla kullanılır. Bunlar yuvarlak boncuk, boru boncuk, plastik ve madeni pullar, stras (suni pırlanta benzeri taş) inci vb.dir.

Madensel liflerden yapılan gereçler: Sırma, sim, ince şerit teller ve harçlardır. Altın gümüş ve bakır tellerden yapılan bu gereçler ürün süslemede önemli yer tutar.

nakış işleme çanta

Nakış Desen Tasarımı yazısı ilk önce Hobi Dünyası üzerinde ortaya çıktı.