Nakış Desen Tasarımı

Nakışta yapılacak ürünün hazırlık aşamasından başlayarak sonuca kadar çeşitli araçlar dokumalar ve ipliklerle çalışmak gerekmektedir. Nakış işleme için zevkinize ve kullanım alanına uygun ürün belirleme, ürüne uygun malzeme ihtiyacı seçebilme, tekniğe uygun işleme, ürünü kullanıma hazırlama bilgi ve becerilerini başarı ile tamamladığınızda, hazırlamış olduğunuz tasarımlarınızı ev dekorasyonunda, çeşitli aksesuarlarda, kıyafetlerin süslenmesinde kullanabilir; elde, ev tipi makinelerde ya da sanayi makinelerinde güzel, zevkli ve kullanışı ürünler üretebilirsiniz.

Tasarım Nedir?

Tasarım, zihinde canlandırılan biçimdir. Tasarım, hayal kurma, farklılıkları bulma, sorgulama, yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme, akıl yürütme gibi süreçler ile oluşturulur.

Tasarım, bir şeyin Kullanım ihtiyaçlarına göre kullanılabilirliğini arttırmak için farklı bir bakış ile yapılan şekillendirmedir.

Nakışta, ürün, iplik, renk ve desen belirleme, kompozisyon hazırlama aşamalarında her zaman kendinizden bir şeyler katarak yeni ve özgün tasarımlar oluşturabilirsiniz.

Nakış İşleme Ürün Çeşitleri

Uygulandığı ürüne anlam veren işlemeler, geçmişten beri ihtiyacı karşılayan her türlü eşyada kullanılmıştır.

Örf, adet, gelenek ve görenek gibi sosyal kurallar işlemeler açısından oldukça önemlidir. Günümüzde de devam eden hediye verme, çeyiz hazırlama, sünnet, düğün, doğum gibi geleneklerle nakış işleme sanatı güncelliğini korumaktadır.

Nakışla yapılabilecek ürün seçenekleri çok çeşitlidir. Belirlenmiş standart ölçüleri olmadığı gibi yere, zamana, ihtiyaca, kişinin zevkine ve günün modasına göre ürün ölçüleri değişebilmektedir.

Her alanda kullanılabilen işlemeli ürünler şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Dekorasyonda kullanılan işlemeler
• Giyim ve aksesuar süslemede kullanılan işlemeler

Dekorasyonda Kullanılan İşlemeler

Ev ve mekan aksesuarlarıdır. Modaya, zevke ve kullanılan eşyaya göre istenilen ölçülerde hazırlanabilir.

Ev tekstilleri, günümüzde perdeden döşemeliğe ve örtülere, havludan çarşafa ve yastık kılıflarına, yer döşemelerine kadar uzanan, mutfak ve banyoda kullanılan tekstilleri de içeren geniş bir ürün yelpazesini kapsamaktadır.

Ev tekstili ürün çeşitlerini şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:

• Oda takımları ( masa örtüleri, panolar, kırlentler, kılıflar, çeşitli örtüler, abajurlar, gazetelikler, seccadeler, sehpa takımları, perdeler vb.)
• Yatak takımları (yatak örtüleri, çarşaf ve etekler, yorgan yüzü ve çarşafları, yastık kılıfları, dolap örtüleri, bohçalar, şaseler, çocuk yatak takımları vb.)
• Banyo takımları (havlular, banyo örtü ve perdeleri, bornozlar, klozet takımları, dolap örtüleri vb. )
• Yemek takımları (masa örtüleri, Amerikan servisler, çay takımları, tepsi örtüleri, dolap örtüleri vb.)

Ürünlerin ölçüleri evin fiziki durumuna, günün modasına, kişinin zevkine ve ihtiyaca göre değişmektedir.

Giyim ve Aksesuar İşlemeleri

• Dış giyimde (gelinlikler, yerel kıyafetler, fantezi kıyafetler, etekler, pantolonlar, bluzlar, elbiseler, şortlar, çocuk giysileri vb.)
• İç giyimde (sabahlık, gecelik, iç çamaşırları, pijama, bebek iç giysileri vb.)
• Giyim aksesuarları (çanta, kemer, ayakkabı, broş, yaka çiçekleri, fular, şal, şapka, mendil, eşarp, kravat, kolye küpe, yaka ve manşet, namaz örtüleri, terlik vb.)

Desen Çiziminde Kullanılan Araç Gereçler

• Kurşun kalemler (sert (H), normal (HB) ve yumuşak (B))
• Kâğıtlar (resim kâğıdı, parşömen kâğıdı, karton vb.)
• Boyalar (guaj boya, kuru kalem)
• Fırça
• Silgi
• Pergel
• Cetvel
• Gönye

Desen Tasarımı İçin Faydalanılabilecek Kaynaklar

• Doğa (çiçek, ağaç, böcek gibi)
• Geometrik şekiller (üçgen, kare, daire gibi)
• Çizilmiş desenler, desen kitaplarından örnekler
• Eski Türk işlemeleri
• İşlenmiş ürünler
• Kumaş desenleri

Kompozisyon

Kompozisyon, bir eseri veya ürünü oluşturan parçaların bir düzen gösterecek biçimde bir araya getirilmesidir. Kompozisyonda en önemli unsur, parçaların bir bütün oluşturması, birbirine uyumsuz ve yabancı olmamasıdır.

Elde edilen motifin, bir bütün oluşturacak biçimde düzenlenmesinde uyum ve denge çok önemlidir. Motifi, ardı ardına, simetrik, asimetrik, bir noktadan çıkararak ya da geometrik biçimler içerisine yerleştirerek düzenleme yapılabilir. Kompozisyonda açıklık-koyuluk, denge, birlik gibi prensiplere dikkat edilmelidir.

Kalıp Hazırlama

Herhangi bir şeyin yapımında şekline uygun, birebir ölçüleriyle hazırlama işlemine kalıp hazırlama denir. Kalıp, yapılacak ürünün bitmiş halini görmek amacıyla yapılan ön hazırlıktır. Kullanılacak malzemelerin ziyanını önlemek için de gereklidir. Kalıp hazırlarken kâğıt üzerinde desen, kompozisyon ve kenar temizleme teknikleri kullanılır. Hazırlanan kalıp ürünün birebir ölçülerinde oluşturulur. İyi hazırlanmış bir kalıp iyi bir işin veya ürünün oluşturulmasında ilk aşamadır.

Kalıp hazırlanırken parşömen, mulaj, karton vb. kâğıtlar kullanılabilir.

Renk

Renk işlemeli ürünler için oldukça önemlidir. Renk seçimi ve uyumu doğru yapılmadığında kullanılan malzemelerin, desenin ve tekniğin uygulanışındaki ve nihai olarak elde edilen üründeki kaliteyi olumsuz yönde etkiler. İşlemelerde kullanılacak renkler seçilirken işlenecek kumaşın rengi ve ürünün kullanılacağı yerin göz önünde bulundurulması gerekir. İşlemeye başlamadan önce yapılacak ürüne, desene, tekniğe uygun olarak guaj boya ve renkli kuru kalem ile kalıp üzerinde renklendirme yapılır.

Kalıp Hazırlama İşlem Basamakları

• Yapacağınız ürünü tespit edin (Kullanım alanına, ihtiyaca ve zevkinize göre belirleyin)
• Desen araştırması yapın (Tasarladığınız ürüne uygun desen araştırın)
• Tasarladığınız ürünün ölçülerini belirleyin
• Kalıp malzemesini hazırlayın (Kalıbın tasarımınızla birebir ölçülerde olmasına dikkat edin)
• Desen çiziminde kullanacağınız araç gereci hazırlayın
• Kalıp üzerine deseninizi çizin (Desenin ürüne, kullanım alanına, uygulanacak tekniğe uygun olmasına dikkat edin)
  
• Kompozisyon oluşturun (Yuvarlak alanlarda şablon kullanın)
• Uygulanacak nakış teknikleri kalıp üzerine çizin
  
• Deseni renklendirin (Fona uygun renk seçmeye özen gösterin)
  

Malzeme İhtiyacı Belirleme

Nakış İşlemede Kullanılan Kumaşlar ve Diğer Zemin Malzemeleri

• Patiska
• Opal
• Keten
• Kanaviçe
• Etamin
• Goblen
• Çuval
• Tela
• Tafta
• Saten
• Saten düşes
• Atlas
• Şantuk
• Organze
• Yoryo şifon
• Tül
• Krep
• Krep demor
• Krep saten
• Jorjet
• Pazen
• Yöresel dokumalar
• Kadife
• Deri
• Güderi
• Suni deri

Kumaş Çeşitleri Resimli

[Show slideshow]

alpaka kumaş

atlas saten kumaş

basma kumas

blazer kumaş

brandabezi kumaş

çuha kumaşı

çuval bezi kumaş

denim-blue jean kumaş

deri

diril kumaş

etamin kumaş

file kumaş

fresko kumaş

gabardin kumaş

goblen kumaş

güderi

hareli kumaş

jorjet kumaş

kadife kumaş

kanaviçe kumaş

1 2 3 ►

Kumaşlar bitkisel, hayvansal veya kimyasal liflerden dokunan her türlü dokumalardır.

Bitkisel liflerden (pamuk, keten rafya) elde edilen dokumalar patiska, opal, keten, kanaviçe, etamin, goblen, saten vb. kumaşlardır.

Hayvansal liflerden (ipek, yün) elde edilen kumaşlar tela, tafta, saten, organze şifon gibi kumaşlardır.

Kimyasal liflerden (suni ipek, suni yün) elde edilen kumaşlara viskon, naylon gibi kumaşları örnek verebiliriz.

Kumaşların Özellikleri

Pamuk pek çok endüstride hammadde veya nihai ürün olarak kullanılır. İşlenmemiş pamuk lifleri, hafif sarımsı beyaz renktedir. Pamuk liflerinin esneme özelliği ipek ve yün liflerinden daha az olduğundan çabuk kırışır ve nemi daha az çeker. Pamuk aşınmaya ve sürtünmeye karşı çok dayanıklıdır. Pamuklu kumaşı yaktığımızda is bırakmadan süratle yanar. Yanık kâğıt kokusu verir ve az kül bırakır. Pamuklu kumaşlar ısıya dayanıklıdır, kaynatılabilir, kullanışlıdır.

Keten bitkisinin sap liflerinden elde edilen keten lifleri saman sarısı rengindedir. Sağlam, parlak görünüşlü ve kullanışlıdır. Çeşitli kalınlıkta dokunan keten kumaşlar yıkanmaya, ütülenmeye uygun olduklarından nakışlı ürün yapımında çok kullanılırlar.

İpek böceğinin kozasından elde edilen doğal ipek lifleri, sağlam parlak ve esnektir. Görünüşü güzel, kullanışlı ve yıkanmaya elverişlidir. Zor elde edildiği için pahalıdır. İpek lifleri yandığı zaman siyah ve az bir kül bırakır. Eriyormuş gibi parlak bir alevle yanar. Güneş altında uzun süre kalan ipek, sararır ve dayanıklılığı azalır.

Koyun ve tiftik keçisinden elde edilen yün lifleri, beyaz ve fildişi rengindedir. Liflerin esneme payı fazla olduğu için kırışmaz. Yün liflerinin ince ve uzun olanı tercih edilir. Ateşe tutulan yün lifleri, yanmış saç ve boynuz kokusu verir, siyah kömürümsü bir artık bırakır.

Birçok kimyasal maddenin birleşmesinden elde edilen kumaşlar, parlak görünümlü çok sağlam, nem çekmeyen, sürtünmeye ve çekmeye uygun olan bir liftir. Fazla ısıda yanar. Güneşten sararır. Kolay yıkanır. Çabuk kurur.

Nakış İşlemede Kullanılan İplikler

Uygulanacak nakış tekniğine ve kullanılan kumaşlara göre iplik türü farklılık gösterir. Nakışta kullanılacak ipliklerin, her yerinin aynı kalınlıkta, temiz, pürüzsüz, esnek, az bükümlü, sağlam ve parlak olması gerekir. İpliklerin boya vermeyen cinsten olmasına dikkat edilmelidir.

Nakış yapımında kullanılan ipliklerin bazıları şunlardır:

• Muline
• Pamukaki
• Kotonlar
• Merserize iplikler
• Kukalar
• Çamaşır ipeği
• İbrişim
• Kordone
• Floş
• Rafya
• Kordon
• Yün
• Orlon

İpliklerin Cinsleri ve Özellikleri

İplikler yapıldıkları lif özelliğine göre sınıflandırılabilir.

Bitkisel liflerden üretilen iplikler: Bazı kimyasal işlemlerden geçirildikten sonra işlenecek hale gelen pamuk lifleri, ancak bu yolla ipek gibi görünüşe sahip olur. Buna pamuk ipliklerinin ipekleştirilmesi denir. Merserize, pamukaki, muline, koton gibi nakış iplikleri bu yol ile yapılır. Keten iplikler, kukalar halinde satılır. İki kat ipliğin bükülmesinden meydana gelir. Az bükümlü, ince, sağlam ve parlak görünüşlüdür.

Hayvansal liflerden üretilen iplikler: İpek ipliklerin çeşitli renkleri ve bu renklerin tonları bulunur. Parlak, sağlam ve güzel görünüşlüdür. Renkleri solmadığı için nakış ve iç giyim süslemelerinde rahatlıkla kullanılır. Çamaşır ipeği, ibrişim, kordone, floş gibi ipliklerdir. Yün lifinde üretilen iplikler piyasada çeşitli renk ve kalınlıkta, normal ve az bükümlü olarak bulunmaktadır.

Kimyasal liflerden üretilen iplikler: Bu iplikler parlak, güzel görünüşlü ve çok bükümlüdür. Suni ipekten üretilen floş, az bükümlü, yumuşak ve parlak görüntülü, çeşitli renk ve tonları olan ve çileler halinde satılan ipliklerdir. Naylon iplikler, parlak ve çok bükümlüdür. Sağlam olmaları nedeniyle pul-boncuk dikiminde, oya ve dantellerin yapımında kullanılır. Çeşitli kalınlıklarda bobinler halinde satılmaktadır. Orlon, sentetik rafya, kordon ve şeritler de bu grup iplikler arasında yer alır.

Madensel liflerden üretilen iplikler: Madensel liflerden elde edilen iplikler sim sırma, ince şerit tellerdir. Sırma, altın, gümüş gibi madensel tellerin haddeden geçirilmesi ile inceltilerek tel haline getirilmesi ile elde edilir.

Sim, çok ince altın, gümüş ve madensel tellerin ince ipek veya pamuk iplikleri üzerine sarılması ile elde edilen ipliktir.

Madensel tellerin özel makinelerden geçirilerek 1 mm genişliğinde yassı şeritler haline getirilmesi ile ince şerit teller elde edilir. Bunlar altın ve gümüş olabildiği gibi gümüş üzerine altın, bakır üzerine gümüş kaplanarak da yapılmaktadır.

Sim, sırma ve çeşitli ipliklere karıştırılarak değişik kalınlıkta üretilen harçlar da işlemelerde kullanılmaktadır (kenar temizleme ve süsleyici olarak).

Nakış İşleme Ürün Yapımında Kullanılan Yardımcı ve Süsleyici Malzemeler

Ürün yapımında kumaş ve ipliklerin yanı sıra birçok yardımcı malzeme de kullanılmaktadır. Bunlar çeşitli iğneler, kasnaklar ve gergefler, kasnak bezleri, çeşitli makaslar, kalemler, ütü ve gereçleri, yüksükler, mekik, firkete, çeşitli kâğıtlar, süslemede kullanılan pul ve boncuklar, madensel liflerden yapılan süsleme malzemeleri, sim, sırma ve tel kırma gibi malzemelerdir.

İğneler: Baş, gövde ve uç olmak üzere üç kısımdan oluşur. İğneler numaralıdır. Numaralar büyüdükçe iğne incelir. Dikiş veya işleme yapılırken iğne uzunluk ve kalınlıklarının kumaş ve iplik kalınlığı ile orantılı olması gerekir. Kullanıldıkları yere göre şekillenmişlerdir. Dikiş iğneleri, toplu iğne, tel kırma iğnesi, sırma iğnesi (biz), triko iğnesi (şiş), kroşe iğnesi (tığ), file iğnesi, etamin iğnesi, ciğerdeldi iğnesi gibi çeşitleri vardır.

Kasnak ve gergef: Nakışın düzgün ve süratli işlenmesi için kumaşı germek gerekir. Kumaşın gergin durmasını sağlayan yardımcı malzemelerdir. Büyük işlemelerde işlenen yerin ezilip kirlenmemesi için gergef kullanılır.

Kasnak bezi: Kumaşın zedelenmesini ve kirlenmesini önlemek için kullanılır. Patiska, Amerikan bezi gibi sağlam kumaşlardan, dikdörtgen şeklinde yapılır.

Makaslar: Kullanıldıkları yere göre isim alır. Çelik olanı tercih edilmelidir. Nakış makası, terzi makası, sürfile makası gibi birçok çeşidi vardır.

Kalemler: Desen çiziminde kullanılan kalemler, sertlik derecelerine göre değişir.(A) yumuşak, (B) orta, (H)sert kalemlerdir.

Kâğıtlar: Desenin düzgün şekilde çizilmesi ve kumaşa geçirilmesi için çeşitli kâğıtlara ihtiyaç duyulur. Bunlar parşömen kâğıdı, mulâj kâğıdı, karbon kâğıdı, milimetrik kâğıt, gri mukavva, sarı karton, beyaz karton vb.dir.

Ütü ve gereçleri: Ütüler kumaşların yüzeylerinde net ve güzel bir görünüm sağlamak amacıyla kullanılan metal araçlardır. Ütüyle birlikte ütü masası, ütü bezi ve su kabına ihtiyaç vardır.

Pul boncuk ve diğer süsleyici malzemeler: İşlemelere güzel ve çekici bir görünüm kazandırmak amacıyla kullanılır. Bunlar yuvarlak boncuk, boru boncuk, plastik ve madeni pullar, stras (suni pırlanta benzeri taş) inci vb.dir.

Madensel liflerden yapılan gereçler: Sırma, sim, ince şerit teller ve harçlardır. Altın gümüş ve bakır tellerden yapılan bu gereçler ürün süslemede önemli yer tutar.

nakış işleme çanta